wczoraj i dziś #20 pomnik Steinbrücków

W dzisiejszym kolażu przedstawiam przemianę nieco zaskakującą, ale typową dla tej części Polski. Przemianę w gruncie rzeczy pomnika na poły cywilnego, w obiekt katolickiej dewocji. Mam na myśli figurę Jezusa stojącą przy wejściu do naszego kościoła:

dziś logo.JPG

Nie wszyscy wiedzą, że cokół, na którym została postawiona ta figura, jest w istocie pomnikiem nagrobnym rodziny Steinbrücków, którzy łącznie przez 62. lata sprawowali opiekę duszpasterską nad, wówczas jeszcze ewangelicką, stołczyńską parafią.

wczoraj i dziś logo.JPG

Myślę, że przy tej okazji warto nieco przybliżyć sylwetki członków tej rodziny. Protoplastą stołczyńskich Steinbrücków był Karl Christian Immanuel Steinbrück, nazywany „patriotą w płaszczu kapłana”. Na miano to zasłużył sobie nieugiętą postawą podczas wojny francusko-pruskiej w 1806 r. Był on wówczas pastorem Debrznie (obecnie woj. pomorskie). 

Urodził się 21 stycznia 1772 r. w Penkun. Jego ojciec był nauczycielem i kaznodzieją. Uczył się w Szczecinie i Kołobrzegu, a następnie studiował teologię we Frankfurcie nad Odrą. Przez kilka lat po studiach był prywatnym nauczycielem, po czym otrzymał probostwo w Debrznie (niem. Friedland). Tutaj zastała go wojna napoleońska z Prusami, tak ważna jak wiemy z lekcji historii, również dla Polaków. Rola polskiej szlachty, która po wkroczeniu wojsk napoleońskich do Prus Zachodnich, szybko odstąpiła od króla Prus, jest w tej opowieści bardzo istotna, bowiem to uznaniu polskiej zwierzchności oraz nowego polskiego organizmu państwowego przeciwstawił się Karl Steinbrück. Kiedy w Prusach Zachodnich pojawiło się wojsko napoleońskie każdy urzędnik, w tym i pastor Steinbrück, miał podpisać deklarację, w której składał hołd cesarzowi Napoleonowi oraz uznawał nowe polskie zwierzchnictwo urzędowe. Ktokolwiek nie wykonał tego, miał zostać pozbawiony własności, wszystkich urzędów i godności oraz ogłoszony wrogiem Ojczyzny. Kaznodzieje mieli obowiązek ogłosić to zarządzenie z ambony. Steinbrück sprzeciwił się temu zarządzeniu, co więcej – w sylwestrową niedzielę wygłosił kazanie na temat: „Stała wierność może być udowodniona tylko w niebezpieczeństwie”, nawołując wiernych do wstępowania do pruskiego wojska. Ponadto miał swój udział ujęciu sprzyjającego polskiej władzy pruskiego sędziego okręgu. Działająca już wówczas polska komisja rządowa podjęła w związku z tym działania, chcąc kapłana pojmać i stracić. Udało mu się jednak uciec do Kołobrzegu, gdzie przeżył oblężenie miasta przez Francuzów. Dopiero kiedy opuścił Kołobrzeg, okazało się, że Debrzno wraz z okręgiem pozostało w granicach Prus, mógł więc spokojnie wrócić do swojej rodziny. 

Król pruski za niezłomną postawę Steinbrücka podczas wojny obiecał mu wynagrodzenie. Kiedy więc w 1817 r., zwolniło się miejsce pastora w Stołczynie koło Szczecina, Steinbrück po złożeniu wniosku o to stanowisko, natychmiast otrzymał je. Był pastorem na Stołczynie przez 35 lat (od 1817 do 1853 r.). Nowe miejsce pracy wymagało od niego zdwojonego wysiłku. Do jego parafii należały bowiem trzy kościoły: w Stołczynie, Przęsocinie i Skolwinie. W 1818 r., zaledwie rok po przybyciu do Stołczyna, zmarła jego pierwsza żona, Dorothea. Została pochowana na cmentarzu przykościelnym. Po kilku latach ożenił się ponownie z córką dyrektora seminarium ze Szczecina. Z tego drugiego małżeństwa urodziło mu się ośmioro dzieci. Karl Steinbrück pozostał na stanowisku aż do przejścia na emeryturę w 1853 r. Na swojego następcę przyjął najstarszego syna. Na emeryturze mieszkał dalej w Stołczynie i zmarł tutaj w 1858 r., w wieku 87 lat.

Jego najstarszy syn i następca, August Emil Herrmann Steinbrück, spędził swoje wczesne dzieciństwo w Debrznie. Miał 9 lat kiedy jego rodzice przenieśli się do Stołczyna. Mieszkał tu do trzynastego roku życia, a od 1821 r. uczęszczał do gimnazjów w Szczecinie i Szczecinku oraz na uniwersytety w Greifswaldzie i Berlinie. Kiedy skończył studia akademickie przez trzy lata był nauczycielem w Szczecinie. W latach 1835-1845 był proboszczem we wsi Święta (niem. Langenberg). W tym czasie ożenił się z córką kupca ze Szczecina. W ciągu 10 lat urodziło im się czworo dzieci. W 1845 r. został wezwany na plebanię w Brudzewicach (ob. gmina Suchań, koło Stargardu), gdzie pracował przez kolejnych osiem lat, a jego rodzina powiększyła się o kolejnych trzech synów.

W 1853 r. został mianowany na probostwo swojego ojca w Stołczynie. Pierwsze lata minęły rodzinie na zamieszkiwaniu na zniszczonej już starej plebanii. W maju 1855 r. położono kamień węgielny pod nową plebanię. Dalsze lata to czas spokojnej, ale wytężonej pracy duszpasterskiej. 1 października 1879 r. Herrmann Steinbrück przeszedł na emeryturę. Zamieszkał w Ückermünde, gdzie schorowany zmarł w 1881. 

Karl Steinbrück, protoplasta stołczyńskich Steinbrücków, został pochowany na przykościelnym cmentarzu w Stołczynie, obok swojej pierwszej żony Dorothei, w 1858 r. Na grobie postawiono pomnik w 1871 r., czyniąc z tego okazję do rodzinnego spotkania. Uczestniczyło w nim m.in. trzech Steinbrücków, którzy zostali, podobnie jak ich przodek, kaznodziejami. Jego najstarszy syn Hermann, wówczas miejscowy pastor w Stołczynie, wygłosił kazanie przy grobie.

W 1926 r. ówczesny najstarszy pomorski członek rodziny, Emil Steinbrück, pastora Karla i radca medyczny z Golęcina, postawił nowy pomnik na grobie dziadka. Całe wydarzenie zostało starannie i pieczołowicie przygotowane. Obecnych było trzech wówczas jeszcze żyjących synów pastora Hermanna: Emil, Paul i Otto. Zamiast starego, częściowo zrujnowanego kamienia nagrobnego, zbudowano prosty pomnik, na którym znalazły się imiona zmarłych obu stołczyńskich pastorów Steinbrücków i ich żon, pomimo tego, że Herrmann i jego żona zostali pochowani w Ückermünde.

Treść tablicy nagrobnej głosiła:

Pastor Karl Steinbrück
ur. 21. 1. 1772 w Penkun
zm. 27.5.1858 w Stołczynie
żonaty:
1) Dorothea, z domu Jury
ur. w Debrznie
zm. 3. 9. 1818 w Stołczynie
2) Caroline, z domu Nietschmann
ur. w Szczecinie
zm. 1.1855 
w Kupfermühl koło Szczecina

Pastor Hermann Steinbrück
ur. 5. 5. 1808 w Debrznie
zm. 27 9. 1881 w Ückermünde
żonaty:
1) Maria Theodora, z domu Wunsch
ur. 7. 2. 1816 w Szczecinie
zm. 22. 11. 1893 w Ückermünde

no_20 - Kirchhof bei Dorfirche, Familientrefen_ 1926.jpg

Jak już wspomniałam na początku, po II wojnie światowej, pomnik ten został wykorzystany jako cokół dla postawienia figury Jezusa, a w miejsce wykutego napisu z nazwiskami pastorów, znalazła się tablica upamiętniająca rok poświęcenia polskiej, rzymsko-katolickiej parafii, co wydarzyło się w 1946 r.

Dzisiejszy kolaż można pobrać w dziale TAPETY, również w wersji z kalendarzem na sierpień.

Źródła:

Kurt Dummann, Stettin – Stolzenhagen, Kratzwieck und Gotzlow, 1986.

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Wspierane przez WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: